Terug naar vorige pagina

Structuur ECB hindert effectieve communicatie

 

Een groot verschil tussen de ECB en de Amerikaanse centrale bank, de Fed, is hun mate van voorspelbaarheid. Terwijl de overgrote meerderheid van de financiële analisten de rentestappen van de Fed juist weet te voorspellen, tasten diezelfde analisten bij het voorspellen van ECB-rentestappen keer op keer in meerderheid mis.

Omdat onjuiste voorspellingen en niet-vervulde verwachtingen tot onrust op de financiële markten leiden, heeft de ECB een originele noodmaatregel getroffen. Zij halveert namelijk het aantal Bestuursvergaderingen waarin over monetaire ontwikkelingen gesproken wordt tot één per maand, zodat analisten het nog maar één keer per maand bij het verkeerde eind kunnen hebben… Hoewel dit ongetwijfeld de monetair geïnduceerde onrust zal reduceren, wordt de oorzaak van de onrust, de onvoorspelbaarheid van de ECB onaangeroerd gelaten.

Hoe komt het toch dat de Fed zoveel voorspelbaarder is dan de ECB, en wat kan de ECB fundamenteel doen om haar voorspelbaarheid te verbeteren?

Anders dan de angelsaksische pers wel suggereert, heeft het gebrek aan voorspelbaarheid van de ECB weinig met de persoon van haar president Duisenberg te maken. Duisenberg communiceert helder en direct, maar kan evenmin als één van zijn collega’s de markt voorbereiden op een rentestap, omdat ook voor hen de uitkomsten van de debatten in het Bestuur niet voldoende voorspelbaar zijn.

De structuur van de ECB is namelijk zodanig “horizontaal’, dat de zes directieleden heel eenvoudig door de 12 overige bestuursleden, de presidenten van de nationale centrale banken, overstemd kunnen worden. Deze stemverhoudingen zorgen niet alleen voor bij tijd en wijle volstrekte onvoorspelbaarheid, maar ook voor verwarring over de status van hun uitspraken wanneer individuele leden van het Bestuur zich uitspreken over de monetaire situatie, en voor een ingebouwde vertragingsfactor als het op het nemen van besluiten aankomt. Vandaar het curieuze patroon van overcompensatie dat zich begint af te tekenen: als de ECB weer eens niet tot een renteverlaging besloten heeft terwijl de halve wereld dat wel verwachtte, groeit niet alleen de kans dat de verlaging de volgende vergadering wel komt, maar ook dat die verlaging dan groter is dan verwacht…

Nu duidelijk wordt dat de ECB zelf ook in haar maag zit met de onrust die haar onvoorspelbaarheid veroorzaakt, wordt het tijd dat ze niet alleen aan symptoombestrijding doet maar ook de oorzaak ervan aanpakt.

De fundamentele oorzaak is namelijk dat het Bestuur nu al te groot is en te vrijblijvend is gestructureerd. Met de komende uitbreiding van de EU en daarmee op termijn van de Eurozone en dus van het bestuur van de ECB zelf, kunnen onvoorspelbaarheid, verwarring en traagheid nog dramatisch toenemen. Er is daarom dringend een oplossing nodig waarbij de directie van de ECB een dominante positie in het Bestuur krijgt. Dit kan bijvoorbeeld gerealiseerd worden door slechts enkele van de nationale centrale bankiers van de Eurozone stemrecht te geven in het Bestuur (roulerend, of door een constituency-systeem in te voeren zoals bij de Wereldbank). Dat daardoor niet meer alle lidstaten noodzakelijk rechtstreeks vertegenwoordigd zullen zijn, zullen zij voor lief moeten nemen.Om daarover politieke moeilijkheden te voorkomen zou de ECB zelf  aan de volgende regeringsconferentie voorstellen voor Verdragswijziging in die lijn moeten doen.

Pas als de directie van de ECB in het Bestuur een meerderheid heeft (zoals in de Fed), kan van de ECB enige voorspelbaarheid verwacht worden, omdat een eenstemmige directie zonodig haar overtuiging in het Bestuur zal kunnen doorzetten.

Pas dan zullen leden van de directie zonodig signalen aan de markt af kunnen geven over wat wel of juist niet van de ECB verwacht kan worden, omdat de directieleden zelf niet meer volstrekt in het ongewisse verkeren over wat er in het Bestuur gaat gebeuren.

Op dit moment zijn publieke uitlatingen van Bestuursleden van de ECB vooral nog uitingen van wat deze individuele leden zelf zouden willen dat de ECB deed, vooral bestemd voor de overige leden van het Bestuur dus. Daarmee spelen deze centrale bankiers in feite eenzelfde rol als de door hen bekritiseerde politici…

Pas als na Verdragswijziging de directie de overhand heeft gekregen in het bestuur, kunnen uitspraken van stemhebbende Bestuursleden ook voorspellende waarde hebben over het beleid van de ECB. Als Duisenberg dan tussentijds uitspraken doet over monetair beleid, zal hij de markt werkelijk kunnen voorbereiden op wat de ECB gaat doen. Misschien dat hij dan alsnog eenzelfde gezag opbouwt als zijn Amerikaanse tegenhanger Greenspan. Gezien de bijna onmogelijke omstandigheden waarin hij nu moet opereren is hem dat zeker gegund.

 

Alman Metten

Alman Metten is voormalig europarlementarier en leidt nu economisch adviesburo Metten EU Consulting BV (www.metten-euc.nl).