Terug naar vorige pagina

Voor stijging euro is schok nodig

Nu de groei in de eurozone eindelijk hoger is dan in de VS, en de reële rente in de eurozone fors (1,15 %) onder die in de VS is gedoken na de jongste renteverlaging van de Fed, dringt de vraag zich op waarom de euro maar niet echt wil stijgen.

Zonder een forse schok die de verwachtingspatronen doet kantelen van beleggers, die de afgelopen twee jaar goed waren voor een gigantische netto kapitaalstroom uit de eurozone naar de VS van respectievelijk € 162 miljard en € 144 miljard, verwacht ik geen aanzienlijke stijging van de euro. Wat houdt de euro zo zwak?

Het groeiverschil met de VS is weliswaar omgeslagen ten voordele van de eurozone, maar het verschil is nog niet overtuigend en lijkt evenmin duurzaam. IMF en Oeso voorspellen een groeiverschil van 0,9 %, de iets optimistischer Europese Commissie van 1,2 %. Zowel de Commissie, die de huidige positiewisseling van eurozone en de VS al jarenlang voorspelt maar nu pas gelijk krijgt, als IMF en Oeso voorzien echter dat de VS volgend jaar alweer de leiding overneemt (volgens de Commissie zelfs al vanaf het eerste kwartaal). Perspectief op een groter en duurzamer groeiverschil is nodig om de euro te versterken.

De beurzen in Europa, verdeeld als ze nog zijn, schaduwen de trends op Wall Street vrijwel volledig, ondanks de gunstiger economische situatie in Europa. Voor beleggers is er dus weinig reden, zeker gezien de gunstiger voorspellingen voor volgend jaar, om op te houden geld te steken in de VS. Daardoor blijft het gigantische Amerikaanse handelstekort financierbaar en glijdt de dollar niet weg.

De "identiteit" van de euro is onduidelijk. Dat geldt al voor de burgers van de eurozone, maar nog meer voor buitenlandse investeerders en beleggers. Zowel de afwezigheid van de euro als fysieke munt, als het ontbreken van een duidelijk politiek centrum in de eurozone zorgt ervoor dat buitenlandse beleggers de eurozone blijven identificeren met Duitsland, dat echter nog ruim onder het gemiddelde van de eurozone presteert.

Waar de eurozone echter wèl vergeleken kan worden met de VS, bij de federale centrale banken, daar ondersteunt één (de Amerikaanse Fed) de economie met agressieve renteverlagingen, terwijl de ander (de ECB) de wereld vertelt dat "het niet van ons moet verwachten dat we meer doen dan (…) prijsstabiliteit handhaven, daardoor de beste condities scheppend voor economische groei" (ECB-President Duisenberg voor het Europese Parlement op 5 maart jl).

Paradoxaal genoeg geeft deze opstelling van de ECB de economie toch een steuntje, namelijk door de euro zwak te houden… Want beleggers blijven hun geld op Greenspan en de dollar zetten, omdat ze geloven dat zijn beleid de VS weer economisch aan de leiding zullen brengen.

Rest de vraag, welke schokken dan wel een aanzienlijke stijging van de euro teweeg zouden kunnen brengen. Ik zie daarvoor drie mogelijkheden, twee reël en één tamelijk theoretisch:

Een recessie in de VS, met een toenemend groeiverschil met de eurozone; dit is nog steeds niet onmogelijk, maar toch steeds minder waarschijnlijk.

De introductie van de fysieke euro op 1 januari a.s., die de euro eindelijk een eigen (zij het dan metalen) gezicht zal geven. Als wereldmunt zal het dan voor het eerst opgepot kunnen worden, wat de vraag ernaar zal doen toenemen.

Een wijziging in het beleid van de ECB, waardoor ze de rente in de eurozone fors verlaagt om de terugvallende groei weer op het nivo van vorig jaar te brengen. Dat zou een reden voor beleggers en investeerders zijn om hun geld in de eurozone te houden of het daar naar toe te brengen. Deze mogelijkheid is echter vooralsnog hypothetisch. Als we van de ECB al renteverlagingen mogen verwachten, dan zullen ze slechts aarzelend en bescheiden zijn. De teleurstelling die dat onvermijdelijk weer teweeg brengt, zal de euro niet versterken.

Voorlopig zal de euro dus nog wel even op zijn plaats blijven. Daardoor blijft wel de inflatie in de eurozone hoger dan de ECB zou willen, maar de concurrentiekracht van de Europese economie vaart er vooralsnog wel bij.

Alman Metten

Voormalig Europarlementariër (1984-1999). Leidt nu economisch adviesburo Metten EU Consulting bv (www.metten-euc.nl).