Terug naar vorige pagina

Irak na de komende oorlog

 

De Amerikaanse en Britse vastberadenheid om het regime van Saddam Hoessein in Irak met militaire middelen ten val te brengen heeft al een eerste resultaat geboekt: de VN inspecties kunnen, zonder voorwaarden vooraf, hervat worden.

Niet zonder goede reden laten beide bondgenoten zich daar nu echter niet meer mee afschepen: Saddam Hoessein heeft in het verleden bewezen op toezeggingen terug te komen zodra de druk op hem afneemt. Opvoeren van de druk om verdergaande concessies af te dwingen toont dat de Amerikanen en Britten hun les geleerd hebben.

Eenzijdige acties van Amerikanen en Britten, buiten het VN kader en niet gelegitimeerd door (nieuwe) VN resoluties zijn voor de rest van de wereld (op Nederland na….) echter onaanvaardbaar. Het nieuwe Amerikaanse strategiedocument, dat dergelijke eenzijdige acties als “preventief” rechtvaardigt, maakt het voor de internationale gemeenschap nog onacceptabeler: de VN wordt erdoor ondergraven, doordat het de VS een vrijbrief zou geven naar eigen goeddunken overal ter wereld “preventief” militair op te treden.

 

Er tekent zich echter een compromis af in de Veiligheidsraad, dat zal leiden tot twee nieuwe resoluties. De eerste zal de mogelijkheid scheppen tot agressievere inspecties, gekoppeld aan de eis dat Irak een uitputtende lijst publiceert van verborgen wapens, en de tweede zal evaluatie op een korte termijn van het functioneren van het nieuwe inspectieregiem en van de geloofwaardigheid van de door Irak gepubliceerde lijst koppelen aan de mogelijkheid van militair ingrijpen na een expliciete stemming daartoe in de Veiligheidsraad.

 

De kans, dat het Iraakse regiem hiermee instemt, en vervolgens voldoende meewerkt, lijkt mij echter klein. Daarmee is echter een oorlog om Irak onvermijdelijk.

Aangezien het zo’n beetje internationale consensus is, dat in ieder geval de VS zich door niemand van een oorlog met Irak zullen laten afhouden, is het verbazingwekkend dat er nog zo weinig wordt gesproken over wat het beoogde doel, een “regimeverandering” in Irak, inhoudt en hoe die tot stand gebracht moet worden.

 

In de eerste plaats zal de strijd om in Irak een regimeverandering teweeg te brengen geen korte, cleane, efficiënte operatie zijn, zoals Amerikaanse politici schijnen te denken. Slimme bommen, van grote hoogte geworpen, zullen niet toereikend zijn, er zal een invasiemacht moeten worden ingezet, en de kans dat deze door het gehersenspoelde Iraakse volk als bevrijders wordt binnengehaald moet niet groot worden geacht. De strijd zal dus veel langer duren en veel bloediger en verwoestender zijn dan wordt verwacht.

Maar het eerste doel, Sadam Hoessein van zijn troon stoten, zal ongetwijfeld worden bereikt.

 

Maar dan?

Een “regimeverandering” kan nooit inhouden dat een antiwesterse dictator wordt vervangen door een pro-westerse. Er zal dus een tijdelijk bestuur, waarschijnlijk door de geallieerden, moeten komen, dat een democratische politieke infrastructuur moet creëren en verkiezingen moet uitschrijven, terwijl onderwijl de eenheid van het land behouden moet blijven.

Democratieën die meer zijn dan een façade bestaan nog niet in de Arabische wereld. Eenvoudig om er één van de grond te tillen zal dat al helemaal niet zijn, in een land dat zo lang onder een extreme dictatuur heeft geleefd, en waarvan de versplinterde oppositie vooral in het buitenland zit.

 

Toch is dit precies wat er moet gebeuren, en is het met name de Europese Unie die daar belang bij heeft, en die in deze oplossing moet investeren. De kans is immers groot, dat binnen 10 jaar de EU grenst aan Irak, wat zeker zal gebeuren als de Europese Raad in december in Kopenhagen beslist (als zoenoffer voor de toetreding van het gedeelde Cyprus) dat de toetredingsonderhandelingen met Turkije kunnen beginnen.

 

Ook als de VS zelf al besloten zouden hebben koste wat het kost Irak aan te zullen vallen, is er dus alle reden voor een actieve opstelling van de EU:

 

Het conflict om Irak is een testcase voor de bestaande multilaterale wereldorde, met een centrale rol voor de VN: laat de VS zich nog wat aan de wereldgemeenschap gelegen liggen, of kiest zij rücksichtslos voor het gepercipieerde eigenbelang?

Omdat de EU militair niets betekent, heeft zij haar invloed aan haar economische macht en haar diplomatie te danken. Zo er ooit een moment is waarop het nodig is dat de EU zichzelf overstijgt op het gebied van buitenlandse politiek en eensgezind effectieve druk op de VS uitoefent, dan is het nu. Hoe ongelukkig zijn methoden soms ook zijn, Tony Blair heeft dat in ieder geval begrepen.

 

Alman Metten

Voormalig Europarlementariër(PvdA), nu directeur Metten EU Consulting BV